Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany 2017 - podsumowanie

Warsztaty wzmacniające VI Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany
Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany
VI Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany

Warsztaty wzmacniające VI Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany

W bieżącym roku po raz pierwszy zorganizowano bezpłatne kursy malowania porcelany prowadzone przez twórczynie ludowe: Małgorzatę Mateję, Stefanię Topolę i Agnieszkę Okos. Odbywały się one w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu. W trakcie warsztatów uczestnicy zapoznali się z podstawami techniki wykonywania zdobienia porcelany, podstawowymi informacjami na temat surowców i narzędzi  oraz tech. wypału ozdobionej porcelany. Każdy z uczestników zobowiązany był do przyniesienia naczyń ze sobą. Za organizację zajęć (narzędzia, farby oraz możliwość wypalenia wykonanych prac) odpowiadali pracownicy muzeum i twórcy ludowi. Zajęcia te cieszyły się bardzo dużym zainteresowaniem. Ogółem we wszystkich warsztatach wzięło udział około 100 osób.  

Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany

W 1963 r. opolscy etnografowie, przy wsparciu znanego polskiego etnografa prof. R. Reinfussa, zadecydowali o stworzeniu nowej jakości w opolskiej twórczości rękodzielniczej, jaką było przeniesienie na porcelanę wzorów zaczerpniętych z tradycyjnych opolskich kroszonek. Przy zastosowaniu nowoczesnej techniki przeniesiono tradycyjne wzory na znacznie trwalszy materiał. Malowana porcelana

opolska szybko stała się bardzo rozpoznawalnym w całym kraju oraz poza jego granicami produktem regionalnej sztuki ludowej z obszaru Opolszczyzny. Od upadku opolskiej Cepelii w 2007 r. opolska porcelana zaczęła stopniowo znikać z rynku, co było wynikiem zaniedbań promocyjnych. Od 2012 r. Muzeum Wsi Opolskiej w celu aktywizowania tego środowiska twórczego realizuje warsztaty oraz wojewódzki konkurs malowania porcelany. W wyniku prowadzonych działań systematycznie wzrasta liczba zdobniczek porcelany w województwie (aktualnie około 50-55

osób), kilka osób pobiera nauki.

Projekt jest jedynym wydarzeniem o tym charakterze adresowanym do wszystkich mieszkańców województwa opolskiego, którzy ukończyli 18 lat. Ma na celu wzmocnienie poczucia tożsamości regionalnej mieszkańców, integracji środowisk działających w obrębie twórczości nieprofesjonalnej, aktywizacji środowisk twórczych. W 2012 r. Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu przeprowadziło wspólnie z Urzędem Marszałkowskim Województwa Opolskiego i Opolskim Oddziałem Stowarzyszenia Twórców Ludowych I Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany, w którym uczestniczyło 18 osób. W następnych dwóch latach liczba uczestników nieznacznie wzrastała, a cała inicjatywa była w znaczny sposób dofinansowana przez Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego, ze szczególnym uwzględnieniem nagród finansowych. Ostatnie trzy edycja zostały dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego.

VI Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany

W tym roku miała miejsce VI edycja Wojewódzkiego Konkursu Malowania Porcelany, organizowanego przez Muzeum Wsi Opolskiej, Urząd Marszałkowski Województwa Opolskie-go i Opolski Oddział Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Konkurs odbył się w dniu 2 września 2017 r. Swoje uczestnictwo zgłosiła liczba 28 osób. Każdy z uczestników losował zestaw porcelany do zdobienia – filiżankę ze spodkiem, kubek ze spodkiem lub dzbanek do herbaty. Farby naszkliwne zostały przygotowane przez twórczynie ludowe: Małgorzatę Mateję, Stefanię Topolę i Agnieszkę Okos. W trakcie konkursu zdobniczki udekorowały za pomocą przyniesionych z domu narzędzi otrzymane naczynia a następnie przekazały je pracownikowi muzeum. W konkursie wzięło udział 28 osób. Po podsuszeniu prace załadowano i wypalono w piecu ceramicznym. W dniu 5 września 2017 r. obradowało jury w składzie: Alicja Kwiatkowska (przewodnicząca jury, długoletni kierownik działu zdobienia porcelany w opolskiej Cepelii), Julita Ćwikła (Muzeum w Raciborzu), Izabela Jasińska (Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu), Stefania Topola (honorowy prezes Opolskiego Oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych, zdobniczka porcelany) i Bogdan Jasiński (Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu).

Większość prac konkursowych prezentowała bardzo wysoki i wyrównany poziom. W związku z tym jury postanowiło przyznać  4 nagrody i 8 wyróżnień. Prawie wszyscy uczestnicy konkursu ozdobili naczynia w wielo-barwne kompozycje roślinne: mniej lub bardziej fantazyjne kwiaty i wici roślinne. Dwie z nich: Alina Wypchło i Irena Słaboń namalowały na swoich dziełach niewielkie motywy zoomorficzne w postaci biedronek, pszczół i ptaszków. Laureatką nagrody głównej została po raz pierwszy Alicja Wypchło, jedna z najbardziej znanych opolskich zdobniczek porcelany. Stworzyła na filiżance bardzo wysmakowany wzór roślinny. Prace jej charakteryzuje nie- zwykła finezja i „lekkość” wykonania oraz czytelność kompozycji. Teresa Ozimek namalowała piękny, fladrowany wzór roślinny o klasycznym układzie kompozycji. Przy obrzeżach filiżanki wykonała pojedyncze szlaczki w postaci listków i niebieskich kwiatów. Ciekawy wzór zaprezentowała Małgorzata Mateja. Charakterystyczne dla tej twórczyni są bardzo wyraźne, duże kwiaty w kompozycji centralnej oraz przewaga koloru niebieskiego. Niestety artystka namalowała na dzbanku zbyt wiele elementów, które całościowo sprawiają wrażenie, że kompozycja jest „pozbawiona oddechu”. Sabina Kurek stworzyła na filiżance czytelną kompozycję z dużymi wzorami w postaci pastelowych kolorów. To zdobniczka o najlepiej wypracowanej technice cieniowania i doskonałym wyczuciu barw. Jednak w przypadku talerzyka wykonane przez tę artystkę wzory nakładają się na siebie. Teresa Orlik przyozdobiła kubek ze spodkiem w czytelną kompozycję, z drobnym finezyjnym wzorem kwiatowym. Agnieszka Okos pomalowała spodek w piękne, duże i czytelne wzory kwiatowe, przy czym nadmiernie rozbudowany motyw sentymentalny na kubku (kilka serc) nie do końca współgra z całością kompozycji. Staranne i bardzo wypracowane dzieło o bujnej kolorystyce namalowała jedna z młodszych twórczyń Ewa Sumlińska. Najmłodsza z uczestniczek Anna Ozimek stworzyła pracę o czytelnej kompozycji, z bardzo wyrazistym malunkiem. Artystka, podobnie jak i matka umiejętnie wykorzystuje technikę fladrowania. Lekkość ręki charakteryzuje pracę Barbary Trąbczyńskiej. Maluje kwiaty w różne kolory, przy czym barwy te są tylko lekko zaakcentowane. Dzieła starszej generacji twórczyń: Ireny Słaboń, Agnieszki Mazur charakteryzują gęste, zwarte, dookolne wzory z dominacją koloru żółtego, czerwonego, pomarańczowego, zwieńczone przy górnej krawędzi szlaczkiem z niebieskich kwiatków i zielonych listków. Grażyna Joszko udekorowała filiżankę w małe, ale czytelne ornamenty roślinne o bardzo bogatej kolorystyce. Z grona młodszych twórczyń należy wyróżnić Ewę Giemzę, w której pracy widać lekkość oraz przejrzystość kompozycji.

Od końca lat 60. XX w. do zdobienia używa się białej, szkliwionej i wypalonej porcelany. Powierzchnię porcelany dekoruje się przy użyciu stalówki z obsadką. Do namalowania konturów kompozycji twórczynie stosują czarną farbę naszkliwną.

W przypadku dużych powierzchni, np. wazonów, kompozycję trzeba wcześniej rozrysowywać przy użyciu mazaka. Zużyte stalówki o szerszym zakończeniu używane są do nakładania kolorów. Podczas malowania obowiązuje reguła od szczegółu do ogółu, czyli najpierw malujemy środek kwiatka, a na końcu obrzeża płatków. Pod koniec lat 60. i na początku lat 70. twórczynie wykonywały duże czytelne malunki z pięknymi kwiatami (popularny motyw róży) i wiciami roślinnymi. Zatrudnienie dużej ilości nowych pracowników w połowie lat 70. spowodowało znaczny wzrost produkcji oraz rywalizację. To wówczas zaczęło się rozpowszechniać bardzo drobne i zagęszczone wzornictwo spotykane we współczesnych wyrobach. Malatury na naczyniach w niczym już nie przypominały przejrzystych, prostych

wzorów z kroszonek. Na opolskiej porcelanie pojawiały się wzory jednobarwne, cieniowane (brązowe, niebieskie, czarne), dzisiaj już rzadko spotykane. Kolorem podstawowym w przypadku kompozycji barwnych stał się niebieski, jako uzupełnienie stosowano czerwień, pomarańcz i zieleń a dopełnienie całości stanowią żółty, biały, niekiedy brąz i fiolet. W malunkach dominuje ornamentyka roślinna w postaci wici roślinnych, liści i mniej lub bardziej fantazyjnych kwiatów. Niektóre z twórczyń dekorują porcelanę w drobne motywy zoomorficzne tj.: pszczoły, biedronki, motyle, ślimaki, ptaszki. Po podsuszeniu naczynia wkłada się do pieca, gdzie są wypalane w podobnej temperaturze około 800 stopni C.

Nagrody finansowe w kwocie 4000 zł zostały ufundowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Nagrody zostały wręczone laureatom podczas imprezy plenerowej IV Święto Plonów-Targi Miodu w dnu 1 października 2017 r. Dyplomy uczestnikom wręczyli Marszałek Województwa Opolskiego Stanisław Rakoczy, dyrektor Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu Jarosław Gałęza oraz prezes Opolskiego Oddziału STL Helena Wojtasik.

LAUREACI NAGRÓD I WYRÓŻNIEŃ  W VI WOJEWÓDZKIM KONKURSIE MALOWANIA PORCELANY

  

Nagroda główna Alina Wypchło

I Nagroda Teresa Ozimek

II Nagroda Małgorzata Mateja

III Nagroda Sabina Kurek

Wyróżnienie

  1. Grażyna Joszko
  2. Agnieszka Mazur
  3. Agnieszka Okos
  4. Teresa Orlik
  5. Anna Ozimek
  6. Irena Słaboń
  7. Ewa Sumlińska
  8. Barbara Trąbczyńska

 

Wystawa pokonkursowa „VI Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany”
1 październik– 31 grudzień 2017

 

Wystawa pokonkursowa została otwarta podczas imprezy plenerowej IV Święto Plonów-Targi Miodu w dnu 1 października 2017 r., w holu budynku administracyjnego Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu. Aranżację oraz oprawę plastyczną ekspozycji przygotował Marek Krajewski. Wystawie towarzyszyły informator i prezentacja multimedialna przygotowane przez Bogdana Jasińskiego. Wystawę odwiedziło około 5000 zwiedzających.

Wydawnictwo edukacyjne ”Opolskie kroszonki–Malowana opolska porcelana”

W ramach działań popularyzujących przedstawiane zagadnienia zostało przygotowane i wydrukowane wydawnictwo edukacyjne o charakterze popularno-naukowym. Stanowi ono kompendium wiedzy o technikach zdobienia kroszonek oraz malowanej opolskiej porcelany. Zamieszczone tam zostały informacje o surowcach, materiałach, narzędziach niezbędnych przy wykonywaniu opolskich arcydzieł. Czytelnik może także zapoznać się także z wiadomościami historycznymi dotyczących tych artefaktów, interesującymi zwyczajami i obrzędami, w których mają zastosowanie oraz sylwetkami uznanych twórców ludowych z obszaru Opolszczyzny. Całość jest bardzo bogato ilustrowana zdjęciami wysokiej jakości.  Zapraszamy do skorzystania z wersji elektronicznej publikacji. Wydawnictwo w formie książkowej jest dostępnie bezpłatnie w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu.

Wydruk wydawnictwa był możliwy dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.