IV Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej i Rękodzieła Artystycznego

Szanowni Państwo!

Cieszymy się, że w bieżącym roku będziemy realizować czwartą edycję Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej i Rękodzieła Artystycznego. W jego ramach odbędą się dwa konkursy: XXVII Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie 2018 i VII Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany oraz dwie wystawy pokonkursowe poświęcone tematyce zdobienia jaj wielkanocnych i malowaniu porcelany opolskiej. W ramach projektu wydane zostanie bezpłatne wydawnictwo pokonkursowe (nakład 1000 egz.), zamieszczone również w formie elektronicznej na stronie muzealnej. Jako działania wzmacniające przewidujemy przeprowadzenie darmowych warsztatów dla dzieci i młodzieży oraz dorosłych.

Celem projektu jest popularyzacja tradycyjnych elementów dziedzictwa materialnego i niematerialnego w zakresie plastyki obrzędowej (unikalne w skali kraju i Europy kroszonki opolskie a także wytwory innych technik zdobniienia jaj wielkanocnych: batik, oklejanki, obszywanki) oraz unikalnej opolskiej malowanej porcelany, której wzornictwo wywodzi się z tradycji kroszonkarskiej.

Projekt ten wspiera wysiłki lokalnych społeczności na rzecz zachowania elementów krajobrazu kulturowego Opolszczyzny ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich, zapewnia ochronę tradycji i dziedzictwa kulturowego, promuje opolską wieś i jej bogactwo kulturowe.

Zadanie jest finansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Samorządu Województwa Opolskiego

Logo Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej i Rękodzieła Artystycznego

XXVII Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie 2018

Wzorem lat poprzednich serdecznie zapraszamy Państwa do udziału w tegorocznej XXVII edycji Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie 2018 organizowanej przez Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu przy współudziale Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego i Opolskiego Oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Przewód konkursowy odbędzie się w dniach 6 marca (dorośli) i 7 marca (dzieci i młodzież) 2018 r. w siedzibie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu, w godz. 10.30-13.30. Więcej informacji w regulaminie konkursu.

Wszystkich chętnych serdecznie zapraszamy!!!

Plakat konkursu Kroszonki Opolskie 2018
Regulamin konkursu Kroszonki Opolskie 2018 – dorośli (DOC)

Regulamin konkursu Kroszonki Opolskie 2018 – dzieci (DOC)

Dodatkowe bezpłatne zajęcia warsztatowe ze zdobienia jaj wielkanocnych

W ramach XXVII edycji Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie 2018 prowadzone będą przez pracowników i wolontariuszy z STL bezpłatne zajęcia warsztatowe w wersji stacjonarnej i mobilnej – dla ok. 400 osób. Działania te przeznaczone dla szerokiego grona osób – dzieci i młodzieży, dorosłych, emerytów i osób niepełnosprawnych. Zajęcia będą odbywać się w terminie od 12 lutego do 2 marca 2018 r. Miejsce działań projektowych: Muzeum Wsi Opolskiej, szkoły, domy kultury i inne (wg składnych propozycji). Chętnych serdecznie zapraszamy. O realizacji decyduje kolejność zgłoszeń. Zgłoszenia proszę nadsyłać drogą mailową na adres bogdan.jasinski@muzeumwsiopolskiej.pl lub telefonicznie pod numer 77 457 23 49 w.120, 606 355 549.

Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie – krótki rys historyczny

Już na początku XX w. w wielu domach w okolicach Opola wytwarzano kroszonki tj. jajka wielkanocne zdobione techniką rytowniczą. Znana i praktykowana była tutaj również technika batikowa czyli pisanie woskiem. W okresie po II wojnie światowej, podobnie jak i w wielu innych regionach Polski, wśród opolskich muzealników i działaczy kultury zrodziła się idea organizacji imprezy promującej rodzimą formę plastyki obrzędowej. Propagatorzy tego pomysłu zwrócili uwagę na najbardziej wówczas rozpowszechnioną formą twórczości ludowej na Opolszczyźnie jaką było zdobienie jaj wielkanocnych – kroszonek i pisanek. W odpowiedzi na apel działaczy Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu zorganizowało w 1957 r. pierwszy wojewódzki konkurs kroszonkarski. Za koordynację tego działania w późniejszym czasie kolejno odpowiedzialne były Miejski Dom Kultury i Wojewódzki Dom Kultury w Opolu. Na początku lat 90. XX w. Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu w porozumieniu z Ligą Kobiet Polskich postanowiło stworzyć nową, znacznie poszerzoną formułę konkursu, w którym obok rywalizacji ważną rolę miała spełniać edukacja. W poprzednich edycjach uczestniczyły w nim wyłącznie osoby dorosłe. Po to aby zwrócić uwagę na walory edukacji regionalnej, utworzono osobną kategorię uczestników, przeznaczoną dla dzieci i młodzieży szkolnej. Formuła konkursu ma charakter zamknięty. Jest on adresowany wyłącznie do mieszkańców województwa opolskiego. Ocenie podlegają prace wykonane technikami tradycyjnymi znanymi w regionie tj.: techniką rytownicza, batikową, trawienia kwasem i oklejania sitowiem. Celem tego przedsięwzięcia jest dokumentowanie i upowszechnianie wśród ludności województwa opolskiego tradycji zdobienia jaj wielkanocnych. Wykonane prace są prezentowane na wystawie pokonkursowej, a następnie nagrodzone i wyróżnione eksponaty przechodzą na własność muzeum. Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu posiada w chwili obecnej największą w kraju kolekcję kroszonek – liczy ona ponad 2500 eksponatów. Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie” na trwałe wpisał się w kalendarium najbardziej znanych imprez kulturalnych regionu. Aktywnie uczestniczą w nim twórcy z całej Opolszczyzny. W dotychczasowych 25 edycjach wzięło udział około 650 osób dorosłych oraz ponad 1000 dzieci.

Warsztaty w ramach działań wzmacniających XXVII Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2018”

W terminie od 12 lutego do 2 marca 2018 r. pracownicy Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu przy współpracy członków Opolskiego Oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych przeprowadzili bezpłatne zajęcia warsztatowe ze zdobienia jaj wielkanocnych. Działania te były skierowane zarówno do dzieci jak i osób dorosłych i miały charakter stacjonarny oraz mobilny. Odbywały się w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu, w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjalnych oraz w domach kultury na terenie województwa opolskiego. Uczestnicy uczyli się zdobienia jaj techniką rytowniczą (drapanie) oraz przy użyciu kwasu z kapusty kiszonej lub octu. Łącznie w 20 zajęciach uczestniczyło ponad 800 osób.

XXVII Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2018”

W dniach 6 i 7 marca 2018 r. odbyła się XXVII edycja Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2018”, zorganizowanego przez Muzeum Wsi Opolskiej, Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego i Opolski Oddział Stowarzyszenia Twórców Ludowych . W dniu 6 marca w przewodzie konkursowym brały udział osoby dorosłe (powyżej 16 roku życia) z terenu województwa opolskiego. Każdy z uczestników był zobowiązany do przyniesienia dwóch prac wykonanych w domu oraz do ozdobienia jednego jaja w trakcie przewodu konkursowego. W konkursie wzięło udział 85 osób dorosłych. 8 marca miała miejsce edycja dla dzieci i młodzieży do lat 16. Każde z dzieci przyniosło jedną pracę wykonaną w domu a drugą ozdobiło na miejscu. W tym roku pojawiła się nieco mniejsza liczba uczestników w tej kategorii – 60 osób. Łącznie w konkursie wzięło udział 145 osób.

W konkursie brali udział twórcy zdobiący jajka technikami tradycyjnymi: rytowniczą, batikową, oklejania sitowiem, trawienia kwasem a także nowszą – obszywania tkaninami i pasmanterią.

Zdecydowaną większość z wykonanych podczas konkursu prac stanowiły kroszonki. O bardzo wysokim poziomie wykonanych kroszonek świadczy liczba przyznanych nagród i wyróżnień: 43 spośród 54 w kategorii dorosłych oraz 30 z 44 w kategorii dzieci i młodzieży szkolnej.

Technika rytownicza, polega na wyskrobywaniu ornamentu przy użyciu ostrego narzędzia (najczęściej specjalnego nożyka z odpowiedniej jakościowo stali) na uprzednio zabarwionej skorupce jajka. Skorupka powinna mieć kolor biały, aby po zastosowaniu barwnika uzyskać jednolitą i intensywną barwę. Do lat 90. XX w. do zdobienia stosowano jajka pełne, uzyskiwane z własnego chowu. Żeby jajko nie sfermentowało, wkładano je do zimnej wody z dodatkiem soli i gotowano na wolnym ogniu od 1,5 do 3-4 godzin. Obecnie większość twórczyń zakupuje gotowe, wypreparowane wydmuszki.

Dawniej do farbowania jaj używano barwników naturalnych. Do najpowszechniej stosowanych należała cebulanka czyli wywar uzyskiwany z gotowanych łupin cebuli. Często do barwienia używano wywary z oziminy (żółty, zielony) oraz kory dębu lub olchy (brązowy, czarny). Na początku lata kobiety zbierały poczwarki czerwca (owad), z których po ususzeniu i wygotowaniu uzyskiwano kolor czerwony. Stosowano również barwniki naturalne z importu np. popularne wióry drzewa brazylijskiego (brezulka lub brzezulka), dające po wygotowaniu kolor od czerwonego do czarnego. Współcześnie do farbowania jaj używa się przeważnie barwniki chemiczne. Najczęściej spotykanym barwnikiem tego typu są farby do tkanin, rozpuszczane w odpowiedniej proporcji w gorącej wodzie. Jako utrwalacz stosuje się ocet.

Współcześnie w ornamentyce opolskich kroszonek występują dwa główne rodzaje motywów:

  • fitomorficzne (roślinne)
  • zoomorficzne (zwierzęce)

Zdobnictwo kroszonek zdominowane jest przez wzory roślinne. Występują one przeważnie w postaci stylizowanych wici, kwiatów, liści zapełniających większość powierzchni jajka. Do najpopularniejszych należą kompozycje dwustronnie symetryczne, dookolne, o układzie pionowym lub poziomym, znacznie rzadziej są spotykane przedstawienia zgeometryzowane lub asymetryczne. Niektóre twórczynie drapią naturalistyczne wzory roślinne, wśród których przeważają róże.

W konkursie wzięło udział 12 opolskich pisankarek. Potencjał tego środowiska, skupionego głównie w okolicach Tułowic i Korfantowa, wynosi około 20-30 twórczyń.. Znacznie wyższa frekwencja stosunku do lat poprzednich i obecność najbardziej zaawansowanych technicznie twórczyń znalazła swoje odzwierciedlenie w liczbie 7 przyznanych nagród (miejsca 1-3) w kategorii dorosłych. Bardzo licznie wśród twórców pisanek była reprezentowana grupa dzieci i młodzieży, spośród której nagrodzono i wyróżniono 14 uczestników.

Technika batikowa polega na pisaniu rozgrzanym woskiem po powierzchni jajka za pomocą specjalnego narzędzia zwanego kiską (patyczek z metalową rynienką) lub przy użyciu szpilki osadzonej na drewnianym patyczku. Znacznie bardziej precyzyjne wzory uzyskuje się używając kiski. Umożliwia ona rozrysowanie bardzo skomplikowanych kompozycji geometrycznych, fitomorficznych i zoomorficznych. Wśród ornamentów dominują archetypiczne symbole solarne tj.: jodełki, wiatraczki, rozety, rożne formy krzyża, swastyka, ptaki, jelenie, konie, drzewo życia.

W kolorystyce nawiązującej do wzornictwa huculskiego dominują barwy: czerwona, czarna, żółta, brązowa. Znacznie prostsze w formie oraz utrzymane w bardziej jaskrawej kolorystyce są pisanki wzorowane na motywach wołyńskich, na których najczęściej widnieją rozetki, trójkąty, wiatraczki i jodełki.

Do zdobienia używa się wosku naturalnego z niewielkim dodatkiem parafiny. Wosk jest stale podgrzewany w metalowym lub ceramicznym naczyniu, po to, aby pozostał w stanie ciekłym. Po pierwszym opisaniu jajo umieszcza się w rozpuszczonym w zimnej wodzie barwniku. Jaja są barwione na zimno, albowiem ciepła woda spowodowałaby rozpłynięcie się wosku, uprzednio naniesionego na powierzchnię. Następnie zostaje naniesiony kolejny wzór a jajko zanurzone w innym barwniku. W przypadku barwników istotne jest zachowanie odpowiedniej kolejności farbowania tzn. rozpoczynamy od koloru najjaśniejszego (żółty) kończąc na najciemniejszym (czarny).

Po opisaniu i zafarbowaniu następny etap stanowi osuszenie pisanki za pomocą papieru lub szmatki. Z tak przygotowanego jajka, twórcy za pomocą rozgrzewanej na elektrycznej kuchence ściereczki zdejmują warstwy wosku, w wyniku czego pojawia się wielobarwna kompozycja.

W trakcie konkursu kilka osób wykonała jajka oklejane sitowiem. To technika znana i popularna zwłaszcza na Mazowszu. Na Opolszczyźnie została rozpropagowana przez twórczynie ludowe, które korzystając z literatury tematu oraz uczestnicząc w różnych warsztatach opanowały tajniki tej techniki. Liczba osób zdobiących jajka rdzeniem sitowia (oklejanki) od kilku lat utrzymuje się na względnie stałym poziomie. Sitowie to trawa rosnącą na terenach podmokłych. Do zdobienia najlepiej nadaje się świeży rdzeń sitowia, który posiada odpowiednią giętkość i sprężystość. Przesuszony staje się nazbyt kruchy i nie nadaje się do oklejania. Sitowie można wyginać w różne fantazyjne wzory, najczęściej spiralne lub łukowate. Powierzchnię jajka smaruje się najpierw klejem – najlepiej roślinnym – a następnie układa się nań konfigurację wzorów. Uzupełnienie ornamentu stanowią różnobarwne włóczki, umieszczane pomiędzy zwojami sitowia. Są one upychane za pomocą igły lub patyczka.

Jedną z najstarszych, obok pisania woskiem, technik zdobienia jaj wielkanocnych znanych na Opolszczyźnie jest wytrawianie kwasem. Aktualnie zapomniana i raczej nie praktykowana, reaktywowana jest prawie wyłącznie w okresie trwania konkursów kroszonkarskich. Do zdobienia powierzchni uprzednio zafarbowanego jajka używa się drewnianego zaostrzonego patyczka. Patyczek zanurzany jest w płynie , który w trakcie rysowania drewienkiem wzoru trawi powierzchnię jajka. Tradycyjnie jako płyn stosowano substancje naturalne tj. kwas z kiszonej kapusty i kwas z kiszonych ogórków. Z czasem do trawienia zaczęto używać octu, stężonego roztworu kwasku cytrynowego, a także roztworu kwasu solnego. Najlepsze efekty wizualne w postaci wyrazistego wzoru uzyskuje się stosując tą ostatnią substancję.

Nagrody finansowe dla osób dorosłych oraz nagrody rzeczowe dla dzieci i młodzieży na łaczna kwotę 11 000 zł zostały ufundowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Nagrody wręczono laureatom podczas imprezy plenerowej XXXXI Jarmark Wielkanocny w dnu 25 marca 2018 r. Dyplomy uczestnikom wręczyli Marszałek Województwa Opolskiego Stanisław Rakoczy, dyrektor Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu Jarosław Gałęza oraz prezes Opolskiego Oddziału STL Helena Wojtasik.

LAUREACI NAGRÓD I WYRÓŻNIEŃ W KONKURSIE “KROSZONKI OPOLSKIE 2018

DOROŚLI

Nagroda specjalna im. Jerzego Lipki

Andrea Joszko

I Nagroda

  1. Aneta Bekiersz
  2. Halina Jakubowska
  3. Ewa Pietrek
  4. Agnieszka Rosicka
  5. Helena Wojtasik

II Nagroda

  1. Krystyna Holeniewska
  2. Grażyna Joszko
  3. Anna Ozimek
  4. Agnieszka Pienio
  5. Małgorzata Rusak

III Nagroda

  1. Mariola Blania
  2. Jadwiga Chromik
  3. Magdalena Czekała
  4. Wiesława Grzybowska
  5. Renata Janik
  6. Adriana Kozyra
  7. Julia Mania
  8. Irena Simon
  9. Katarzyna Wirzeska

Wyróżnienie

  1. Patryk Blania
  2. Gabriela Galeczka
  3. Ewa Giemza
  4. Andrea Grabeus
  5. Gertruda Kleman
  6. Kornelia Klimek
  7. Halina Knosala
  8. Bożena Konieczko
  9. Patrycja Landas
  10. Maria Maciak
  11. Wioleta Obrzud
  12. Agnieszka Okos
  13. Teresa Ozimek
  14. Elżbieta Pazur
  15. Weronika Pierskalla
  16. Iwona Pisarczyk
  17. Monika Raczek
  18. Krystyna Rudzik
  19. Edyta Szymeczek
  20. Gabriela Waliczek

NAGRODY

OPOLSKIEGO ODDZIAŁU STOWARZYSZENIA

TWÓRCÓW LUDOWYCH

  1. Edyta Cichoń
  2. Grażyna Czekała
  3. Edeltraud Fornol
  4. Barbara Herok
  5. Gizela Hylla
  6. Anna Kośna
  7. Łucja Mandalka
  8. Małgorzata Mateja
  9. Wanda Onik
  10. Katarzyna Potocka
  11. Teresa Sobota
  12. Gizela Śmieszek
  13. Irena Zawadzka
  14. Maria Żmija-Glombik

DZIECI I MŁODZIEŻ

I Nagroda

  1. Amelia Brój
  2. Klaudia Czaja
  3. Julia Przybyła
  4. Wiktoria Pustelnik-Kura
  5. Justyna Simon
  6. Emilia Trzasko

II Nagroda

  1. Michal Kita
  2. Alicja Mrochen
  3. Agnieszka Poremba
  4. Julia Puszczewicz
  5. Weronika Radajewska
  6. Aurelia Spallek
  7. Anna Wiench
  8. Monika Wojciechowska

III Nagroda

  1. Julia Chodzińska
  2. Adam Kasperek
  3. Krystian Knosala
  4. Iwona Kondziela
  5. Natalia Okos
  6. Laura Potocka
  7. Wiktoria Sieczko
  8. Jacek Topola

Wyróżnienie

  1. Natalia Baron
  2. Marta Czarny
  3. Jagoda Drzewiecka
  4. Anna Hurek
  5. Natalia Hurek
  6. Wiktoria Galla
  7. Izabela Guth
  8. Michał Kasperski
  9. Małgorzata Komańdzik
  10. Julianna Kotula
  11. Emilia Kozub
  12. Marta Marcinkiewicz
  13. Amelia Nowak
  14. Daria Ogryzek
  15. Marta Pater
  16. Linda Poremba
  17. Zuzanna Pyto
  18. Joanna Stasz
  19. Milena Surowiec
  20. Magdalena Szczygieł
  21. Nadia Szpala
  22. Emilia Waliczek

Wystawa pokonkursowa „Kroszonki Opolskie 2018” 25 marzec – 3 czerwiec 2018

W spichlerzu z Grudyni Wielkiej podczas imprezy plenerowej XXXXI Jarmark Wielkanocny otwarto wystawę pokonkursową, na której zaprezentowane zostały wszystkie prace konkursowe. W lewej części pomieszczenia zostały zaprezentowane jajka wykonane przez dzieci i młodzież, w prawej wykonane przez dorosłych. Aranżację ekspozycji oraz oprawę plastyczną wykonała plastyk Bożena Trabuć. Wystawie towarzyszyły tablice ze zdjęciami i tekstami, informator i prezentacja multimedialna przygotowane przez Bogdana Jasińskiego. Wystawa jak co roku cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem zwiedzających – około 30 000 osób.

VII Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany

organizowany w ramach IV Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej i Rękodzieła Artystycznego

Wszystkich chętnych zapraszamy do udziału w konkursie malowania porcelany opolskiej. To jedyna tego typu impreza na terenie województwa opolskiego. Organizator zapewnia materiały niezbędne do uczestnictwa w przewodzie konkursowym: porcelanę i farby naszkliwne. Konkurs malowania porcelany składa się z dwóch wydarzeń: przewodu konkursowego i wystawy pokonkursowej. Konkurs odbędzie się 28.08 2018 r. w siedzibie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu. Przewód przeprowadzany jest w godzinach od 9.00 do 16.00. W trakcie imprezy zorganizowany zostanie poczęstunek dla uczestników. Podczas zdawania pracy konkursowej każdy z uczestników otrzyma zaproszenie do udziału w uroczystym ogłoszeniu wyników. Wykonane prace zostaną wypalone w muzealnym piecu ceramicznym a następnie ocenione przez komisję konkursową.

Wręczenie nagród i otwarcie wystawy pokonkursowej będzie miało miejsce w trakcie imprezy plenerowej VI Święto Plonów – Targi Miodów 30.09.2018. Wystawa będzie prezentowana w Opolu w terminie do 31.12.2018 r. Do wystawy dołączona będzie prezentacja multimedialna.

Zapraszamy do udziału w konkursie!

Plakat Wojewódzkiego Konkursu Malowania Porcelany
Regulamin Wojewódzkiego Konkursu Malowania Porcelany (DOC)

Zadanie jest dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Samorządu Województwa Opolskiego 

BEZPŁATNE ZAJĘCIA Z MALOWANIA PORCELANY OPOLSKIEJ!!!

Uprzejmie informujemy, że Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu organizuje dla osób dorosłych bezpłatne warsztaty malowania porcelany opolskiej. Są to działania wzmacniające VII Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany organizowany w ramach IV Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej i Rękodzieła Artystycznego, prowadzone przez twórczynie z Oddziału Opolskiego STL (uznane zdobniczki porcelany). Zajęcia odbędą się w terminach 10, 11, 12; 17, 18, 19 oraz 24, 25, 26 sierpnia w godzinach od 9.00 do 13.00, w siedzibie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu (starym budynku administracyjnym). Uczestnicy zobowiązani są do przyniesienia naczyń porcelanowych, organizator zapewnia przygotowane farby naszkliwne, stalówki z obsadkami, pomieszczenia do przeprowadzenia zajęć. Wszystkich chętnych prosimy o kontakt z p. Bogdanem Jasińskim: tel. 77 457 2349, 606355 549 email: bogdan.jasinski@muzeumwsiopolskiej.pl

Zadanie jest dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Samorządu Województwa Opolskiego.