Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie 2021

    Zdobienie jaj wielkanocnych było praktykowane na Opolszczyźnie już na początku XIX wieku. Początkowo jajka ozdabiano techniką batikową czyli pisano woskiem po skorupce. Technika rytownicza (drapanie po zabarwionej skorupce ostrym narzędziem) pojawiła się w I połowie XIX wieku. Wzrost popularności techniki rytowniczej na Opolszczyźnie nastąpił po II wojnie światowej. Przyczynił się do tego organizowany od 1958 roku wojewódzki konkurs kroszonkarski, w którym uczestniczyły wyłącznie osoby dorosłe, tworzące kroszonki i pisanki. Kroszonki ozdabiała ludność autochtoniczna, pisanki wykonywały natomiast osoby, które przywędrowały na obszar Śląska Opolskiego z Kresów Wschodnich. Formuła konkursu uległa rozszerzeniu w 1992 roku, kiedy patronat nad imprezą objęło Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu, działające w porozumieniu z Ligą Kobiet Polskich. Od tego momentu przedsięwzięcie zmieniło nazwę na Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Kroszonki Opolskie. Oprócz przewodu konkursowego muzeum zorganizowało lekcje o obrzędowości wielkanocnej, połączone z działaniami warsztatowymi. Utworzono osobną kategorię uczestników konkursu, przeznaczoną dla dzieci i młodzieży szkolnej. Od 16 lat współorganizatorem konkursu jest Oddział Opolski Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Przebieg imprezy jest dokumentowany przez pracowników muzeum. Każdorazowo wykonane prace są prezentowane na wystawie pokonkursowej. W 2016 i 2019 roku Muzeum zorganizowało wystawy mobilne, prezentowane w 9 ośrodkach miejskich i 5 wiejskich na terenie województwa opolskiego. Od 2016 roku prowadzone są bezpłatne stacjonarne i mobilne warsztaty zdobienia jaj wielkanocnych. W 2020 roku muzeum przeprowadziło akcję promocyjną (O)Polska kroszonka, w ramach której zorganizowano happening w Centrum Handlowym Karolinka połączony z warsztatami zdobienia jaj wielkanocnych. Wykonano także 5 makiet kroszonek udekorowanych przez twórczynie ludowe, które ustawiono w zasłużonych dla kroszonkarstwa gminach: Ozimku, Łubnianach, Gogolinie i Kolonowskiem oraz w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Opolskiego. W bieżącym roku ustawione zostaną trzy makiety: dwie kroszonki w gminach Strzeleczki i Chrząstowice oraz pisanka w gminie Tułowice. Należy tu nadmienić, że w 2019 roku umiejętność wykonywania opolskiej kroszonki a w 2020 umiejętność pisania pisanek na Śląsku Opolskim zostały wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

   Oprócz wystawy internetowej planujemy także otwarcie wystawy stacjonarnej oraz jubileuszową publikację. Aktualnie placówka posiada największą w kraju kolekcję jaj wielkanocnych – liczy ona ponad 3200 eksponatów. Takie zbiory nie mogłyby powstać, gdyby nie zaangażowanie opolskich twórców. W 30 edycjach konkursu „Kroszonki Opolskie” wzięło udział około 1830 osób dorosłych oraz 2200 dzieci i młodzieży szkolnej. Spośród osób dorosłych należałoby tu wspomnieć o nestorkach opolskiego kroszonkarstwa: Stefanii Topoli, Gertrudzie Kleman, Edeltraud Fornol, Edeltraudzie Krupop i nieżyjących już Marii Rudzik i Marii Kobyłce. Największa liczba zasłużonych twórczyń wywodzi się ze średniego pokolenia i tutaj zaliczają się wielokrotnie nagradzane: Halina Jakubowska, Helena Wojtasik, Wiesława Grzybowska, Jadwiga Chromik, Krystyna Holeniewska, Anna Kośna, Teresa Sobota, Barbara Herok, Kornelia Gabrielczyk, Barbara Matyszok, Renata Janik, Teresa Ozimek, Łucja Mandalka, Edyta Cichoń, Renata Cohaus, Grażyna Joszko, Elżbietą Pazur, Irena Simon,, Bożena Konieczko, Mariola Blania. Nie można także zapomnieć o wyjątkowo uzdolnionych przedstawicielach młodego pokolenia: Patryku Blani, Wiolecie Obrzud, Andrei Joszko, Adriannie Kozyrze, Annie Ozimek, Katerynie Barton oraz nieodżałowanej pamięci Agnieszce Gryc. To ich dzieła mogliście i możecie Państwo podziwiać. Chwała Twórcom!!!

Konkurs Kroszonki Opolskie 2021
Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej
Wojewódzki Konkurs Kroszonki Opolskie

Wielokrotni laureaci

Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej

Kroszonki Opolskie

XXX Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2021”

XXX edycja Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2021” zorganizowana została przez Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu i Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego przy współpracy Oddziału Opolskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Projekt ten został objęty honorowym patronatem Marszałka Województwa Opolskiego Andrzeja Buły. Po raz pierwszy i miejmy nadzieję, że ostatni konkurs odbył się w wersji zdalnej. Prace wykonane w domu uczestnicy przynosili do Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu w terminie do 26 lutego 2021 r. Uczestnicy konkursu dla dzieci i młodzieży zobowiązani byli do dostarczenia dwóch własnoręcznie wykonanych kroszonek, pisanek, jajek trawionych kwasem lub oklejanek, natomiast osoby dorosłe miały dostarczyć trzy ozdobione jaja. W konkursie wzięło udział 78 osób dorosłych oraz 55 osoby w kategorii: dzieci i młodzież szkolna. Niska liczba uczestników w tej drugiej kategorii jest wynikiem braku przeprowadzonych dotychczas przed konkursem dodatkowych działań wzmacniających, w postaci warsztatów oraz zawieszenia stacjonarnego trybu nauczania w klasach 4-8 i szkołach ponadpodstawowych.

Po zakończeniu przewodu konkursowego prace zostały przekazane Jury, które dokonało oceny według następujących
kryteriów:

• zachowanie tradycyjnych motywów i kolorystyki
• precyzja i dokładność wykonania
• walory artystyczne

z zachowaniem podziału na następujące techniki:

• kroszonki – jajka wykonane techniką rytowniczą (drapane)
• pisanki – jajka wykonane techniką batikową (pisane woskiem)
• jajka wykonane innymi technikami (np. trawione kwasem, oklejane, obszywane)

oraz kategorie wiekowe:

• dzieci młodsze (do 10 lat)
• dzieci starsze (11-14 lat)
• młodzież szkolna (15-18 lat)
• osoby dorosłe

Nagrody i wyróżnienia w XXX Wojewódzkim Konkursie Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2021”

KATEGORIA: DOROŚLI

Technika rytownicza

Nagroda im. Jerzego Lipki
Wioleta Obrzud

I nagroda:
Patryk Blania
Grażyna Fila
Adrianna Kozyra
Anna Ozimek

II nagroda:
Mariola Blania
Andrea Michalik
Ewa Giemza
Teresa Ozimek
Agnieszka Rosicka
Irena Simon

III nagroda:
Renata Janik
Sonia Ozimek-Bandura
Gizela Śmieszek

wyróżnienia:
Magdalena Czekała
Andrea Joszko
Grażyna Joszko
Sabina Karwat
Bożena Konieczko
Halina Knosala
Julia Mania
Elżbieta Pazur
Iwona Pissarczyk
Monika Raczek
Krystyna Rudzik
Dorota Schmidt
Gabriela Waliczek

Nagroda im. Jerzego Lipki
Wioleta Obrzud

Technika batikowa

I nagroda:
Halina Jakubowska

II nagroda:
Krystyna Holeniewska
Helena Wojtasik

III nagroda:
Dorota Garbiec
Wiesława Żytkiewicz

wyróżnienie:
Jadwiga Chromik
Wiesława Grzybowska
Kazimiera Nowakowska
Zofia Pączek-Kuta
Agnieszka Pienio

I nagroda:
Halina Jakubowska

Inne (oklejanie sitowiem, obszywanie i trawienie kwasem)

I nagroda:
Maria Maciak

II nagroda:
Karolina Kośny

III nagroda:
Teresa Sobota

wyróżnienie:
Anna Kośna
Jolanta Sowa
Kamil Wojdyła

I nagroda:
Maria Maciak

KATEGORIA: DZIECI MŁODSZE (do 10 lat)

Technika rytownicza

nagród nie przyznano

Technika batikowa

I nagroda:
Łukasz Szczygieł

II nagroda:
Michał Marcinkiewicz

III nagroda:
Martyna Topolska

wyróżnienia:
Michał Kasperski
Karina Popów

Inne (oklejanie sitowiem, trawienie kwasem)

nagród nie przyznano

KATEGORIA: DZIECI STARSZE (11-14 lat)

Technika rytownicza

I nagroda:
nie przyznano

II nagroda:
Jan Fila
Paulina Wien

III nagroda:
Małgorzata Cisowska
Julia Przybyła

wyróżnienia:
Natalia Baron
Emilia Kozub
Martyna Kwiatkowska
Wiktoria Pissarczyk
Wiktoria Sajonz
Kinga Staffa

Technika batikowa

I nagroda:
Klaudia Czaja
Amelia Nowak

II nagroda:
Marta Marcinkiewicz

III nagroda:
Daria Ogryzek

wyróżnienia:
Wiktoria Galla
Adam Kasperek

Inne (oklejanie sitowiem, trawienie kwasem)

nagród nie przyznano

KATEGORIA: MŁODZIEŻ SZKOLNA (15-18 lat)

Technika rytownicza

I nagroda:
Weronika Radajewska
Jacek Topola
Emilia Waliczek

II nagroda:
nie przyznano

III nagroda:
nie przyznano

wyróżnienia:
Monika Sochor
Julia Świerc

Technika batikowa

I nagroda:
Amelia Brój
Magdalena Szczygieł

II nagroda:
nie przyznano

III nagroda:
nie przyznano

wyróżnienie:
nie przyznano

Inne (oklejanie sitowiem, trawienie kwasem)

I nagroda:
Dominika Sowa

II nagroda:
nie przyznano

III nagroda:
nie przyznano

wyróżnienie:
nie przyznano

WYRÓŻNIENIA
ODDZIAŁ OPOLSKI STOWARZYSZENIA TWÓRCÓW LUDOWYCH:

Grażyna Czekała
Edeltraud Fornol
Gertruda Kleman
Łucja Mandalka
Małgorzata Mateja
Agnieszka Okos

Wanda Onik
Teresa Orlik
Magdalena Poprawka
Ewa Przybył
Halina Wachowska

Nagrody i odbiór

Nagrody rzeczowe w kwocie 2 750 zł oraz nagrody pieniężne w wysokości 8 250 zł zostały ufundowane ze środków
Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Wyróżnienia dla twórców STL w kwocie 550 zł ufundował Oddział Opolski Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Nagrodzone i wyróżnione w konkursie prace przechodzą na własność Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu.
Odbiór nagród i wyróżnień w kategorii osób dorosłych – przelew po uprzednim przesłaniu numeru konta na adres
sekretariat@muzeumwsiopolskiej.pl lub w przypadku nie posiadania konta, istnieje możliwość osobistego odbioru w
muzeum (konieczne okazanie się dowodem tożsamości). Nagrody w kategorii dzieci i młodzież mogą odebrać dorośli
– opiekunowie prawni lub osoby pisemnie do tego upoważnione – w muzeum (konieczne okazanie się dowodem tożsamości).