Wystawa pokonkursowa Kroszonki opolskie 2020

Wojewódzki konkurs zdobienia jaj wielkanocnych – rys historyczny

Zdobienie jaj wielkanocnych było praktykowane na Opolszczyźnie już na początku XIX wieku. Początkowo jajka ozdabiano techniką batikową czyli pisano woskiem po skorupce. Technika rytownicza (drapanie po zabarwionej skorupce ostrym narzędziem) pojawiła się w I połowie XIX wieku. Świadczą o tym choćby zapiski znanego badacza Górnego Śląska Alojzego Hytrka. Pochodzą one co prawda z II połowy XIX wieku, ale ozdabianie jaj techniką rytowniczą musiało być znane już wcześniej. Maria Lipka z Obrowca (ur. 1899) twierdziła, że zdobienie jaj w jej rodzinie było znane co najmniej dwa pokolenia wstecz. Gerda Klimek z Izbicka (ur. 1940) przekazała informację, że jeszcze przed jej narodzinami w rodzinie kultywowano tradycję wykonywania jaj wielkanocnych pięć pokoleń wstecz. Gwałtowny wzrost popularności techniki rytowniczej na Opolszczyźnie nastąpił po II wojnie światowej. Przyczynił się do tego organizowany od 1958 roku wojewódzki konkurs kroszonkarski, w którym uczestniczyły wyłącznie osoby dorosłe, tworzące kroszonki i pisanki. Kroszonki ozdabiała ludność autochtoniczna, pisanki wykonywały natomiast osoby, które przywędrowały na obszar Śląska Opolskiego z Kresów Wschodnich.

Formuła konkursu uległa rozszerzeniu w 1992 roku, kiedy patronat nad imprezą objęło Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu, działające w porozumieniu z Ligą Kobiet Polskich. Oprócz przewodu konkursowego muzeum zorganizowało lekcje o obrzędowości wielkanocnej, połączone z działaniami warsztatowymi. Utworzono osobną kategorię uczestników konkursu, przeznaczoną dla dzieci i młodzieży szkolnej. Od 16 lat konkurs jest organizowany przez Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu przy współudziale Oddziału Opolskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Przebieg imprezy jest dokumentowany przez pracowników muzeum. Każdorazowo wykonane prace są prezentowane na wystawie pokonkursowej. W 2016 i 2019 roku Muzeum zorganizowało wystawy mobilne, prezentowane w 9 ośrodkach miejskich i 5 wiejskich na terenie województwa opolskiego. Aktualnie placówka posiada największą w kraju kolekcję jaj wielkanocnych – liczy ona ponad 3000 eksponatów. W 29 edycjach konkursu „Kroszonki Opolskie” wzięło udział około 1750 osób dorosłych oraz 2150 dzieci i młodzieży szkolnej.

XXIX Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej

W dniach 6 i 7 marca 2020 roku w budynku administracyjnym Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu odbyła się XXIX edycja Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2020”, który zorganizowany został przez Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu i Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego przy współpracy Oddziału Opolskiego Stowarzyszenia Twórców Ludowych - pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Opolskiego Andrzeja Buły. Wzięło w nim udział 65 osób dorosłych oraz 143 osoby w kategorii: dzieci i młodzież szkolna.

Rekordowa liczba uczestników w tej drugiej kategorii jest wynikiem przeprowadzonych przed konkursem dodatkowych działań wzmacniających, w postaci warsztatów dla 1500 osób. Uczestnicy konkursu dla dzieci i młodzieży zobowiązani byli do przyniesienia ze sobą własnoręcznie wykonanej kroszonki, pisanki, jajka trawionego kwasem lub oklejanki, narzędzia do wykonania prac oraz jajka przygotowanego do zdobienia, natomiast osoby dorosłe obowiązywały te same zasady, z tą tylko różnicą, że miały dostarczyć dwa własnoręcznie ozdobione jaja. W czasie trwania konkursu uczestnicy wykonali jedną pracę, dowolną tradycyjną techniką zdobniczą.

Po zakończeniu przewodu konkursowego prace zostały przekazane Jury, które dokonało oceny według następujących kryteriów:

  • zachowanie tradycyjnych motywów i kolorystyki
  • precyzja i dokładność wykonania
  • walory artystyczne

z zachowaniem podziału na następujące techniki:

  • kroszonki – jajka wykonane techniką rytowniczą (drapane)
  • pisanki – jajka wykonane techniką batikową (pisane woskiem)
  • jajka wykonane innymi technikami (np. trawione kwasem, oklejane, obszywane)

oraz kategorie wiekowe:

  • dzieci młodsze (do 10 lat)
  • dzieci starsze (11-14 lat)
  • młodzież szkolna (15-18 lat)
  • osoby dorosłe

Nagrody i wyróżnienia w XXIX Wojewódzkim Konkursie Plastyki Obrzędowej „Kroszonki Opolskie 2020”

Kategoria: Dorośli

  

Nagroda im. Jerzego Lipki

Anna Ozimek

Technika rytownicza

I nagroda:

Mariola Blania
Patryk Blania
Ewa Giemza
Wioleta Obrzud

II nagroda:

Julia Mania
Teresa Ozimek

III nagroda:

Andrea Joszko
Adrianna Kozyra
Łucja Mandalka
Ewa Pietrek

wyróżnienia:

Magdalena Czekała
Grażyna Joszko
Bożena Konieczko
Monika Malkusz
Małgorzata Mateja
Elżbieta Pazur
Iwona Pissarczyk
Dorota Schmidt

Technika batikowa

I nagroda:

Halina Jakubowska

II nagroda:

Wiesława Grzybowska
Helena Wojtasik

III nagroda:

Jadwiga Chromik
Dorota Garbiec

wyróżnienia:

Wiesława Żytkiewicz

Inne (oklejanie sitowiem, obszywanie i trawienie kwasem)

I nagroda:

Agnieszka Rosicka

II nagroda:

Maria Maciak
Katarzyna Wirzeska

III nagroda: nie przyznano

wyróżnienia:

Anna Kośna

Link do galerii

Kategoria: Dzieci i młodzież szkolna

Dzieci młodsze (do 10 lat)

Technika rytownicza

I nagroda:

Julia Małecka

II nagroda:

Jagoda Lewandowska

III nagroda: 

Bianka Wyrzgol

wyróżnienia:

Martyna Stonoga
Michalina Wiechecka

Technika batikowa

I nagroda:

Amelia Nowak

II nagroda:

Iga Borowiecka

III nagroda: nie przyznano

wyróżnienia:

Lena Cieleń
Marta Cisowska
Jagoda Drzewiecka
Anna Dyba
Weronika Fornal
Michał Kasperek
Maja Krawczyk
Michał Marcinkiewicz
Paulina Nowotny
Aleksandra Siomka
Martyna Topolska
Emilia Wencel

Inne (oklejanie sitowiem, obszywanie i trawienie kwasem)

I nagroda:

Olaf Kandzia

II nagroda: nie przyznano

III nagroda:

Luiza Rohnbach

wyróżnienia:

Zuzanna Lewandowska

Dzieci starsze (11-14 lat)

Technika rytownicza

I nagroda:

Jan Fila

II nagroda:

Giulia Chodzińska
Julia Przybyła
Monika Sochor
Jacek Topola

III nagroda:

Maja Gerstenberg
Weronika Radajewska
Kinga Staffa

wyróżnienia:

Natalia Baron
Kinga Glogaza
Aleksandra Kordzik
Emilia Kozub
Martyna Larysz
Aleksandra Poremba
Paulina Wien

Technika batikowa

I nagroda:

Klaudia Czaja

II nagroda:

Daria Ogryzek

III nagroda: nie przyznano

wyróżnienia:

Wiktoria Galla
Adam Kasperek
Marta Marcinkiewicz

Inne (oklejanie sitowiem, obszywanie i trawienie kwasem)

I nagroda:

Dominika Sowa

II nagroda: nie przyznano

III nagroda:

Bianka Bartecka

wyróżnienia:

Emilia Bartecka
Aleksander Hutny
Zuzanna Szczecińska

Młodzież szkolna (15-18 lat)

Technika rytownicza

I nagroda:

Justyna Simon
Monika Wojciechowska

II nagroda:

Emilia Waliczek

III nagroda:

Izabela Guth
Emilia Trzasko

wyróżnienia:

Szymon Reiwer
Julia Świerc

Technika batikowa

I nagroda:

Amelia Brój
Michał Kita

II nagroda: nie przyznano

III nagroda: nie przyznano

wyróżnienia: nie przyznano

Inne (oklejanie sitowiem, obszywanie i trawienie kwasem)

I nagroda: nie przyznano

II nagroda: nie przyznano

III nagroda: nie przyznano

wyróżnienia: nie przyznano

Link do galerii

Wyróżnienia Oddział Opolski Stowarzyszenia Twórców Ludowych

Grażyna Czekała
Renata Janik
Agnieszka Okos
Wanda Onik

Magdalena Poprawka
Katarzyna Potocka
Ewa Przybył
Teresa Sobota

Gizela Śmieszek
Gabriela Waliczek
Alina Wypchło
Irena Zawadzka

Nagrody i odbiór

Nagrody rzeczowe w kwocie 4 600 zł oraz nagrody pieniężne w wysokości 6 400 zł zostały ufundowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Wyróżnienia dla twórców STL w kwocie 600 zł ufundował Oddział Opolski Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Nagrodzone i wyróżnione w konkursie prace przechodzą na własność Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu.

Odbiór nagród i wyróżnień w kategorii osób dorosłych – przelew po uprzednim przesłaniu numeru konta na adres sekretariat@muzeumwsiopolskiej.pl lub w przypadku nie posiadania konta istnieje możliwość osobistego odbioru w muzeum (konieczne okazanie się dowodem tożsamości). Nagrody w kategorii dzieci i młodzież mogą odebrać dorośli – opiekunowie prawni lub osoby pisemnie do tego upoważnione – w muzeum (konieczne okazanie się dowodem tożsamości).