Projekty

Szanowni Państwo,

Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu będzie realizować w latach 2026-2027, w ramach programu MKiDN Kultura ludowa i tradycyjna, projekt Bery w Muzeum – opolski karnawał.

Celem tego zadania jest prezentacja i popularyzacja tradycyjnego śląskiego zwyczaju karnawałowego – wodzenia niedźwiedzia (kludzenia bera). Zwyczaj ten wpisany został w 2019 roku na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Chcemy przybliżyć szerszej publiczności historię, przebieg i symbolikę tego zwyczaju oraz stworzyć bazę do możliwości współczesnej interpretacji i aktywnego odtwarzania przez społeczność lokalną, a w szczególności dzieci i młodzież – nie wykluczając osób ze szczególnymi potrzebami. W trakcie projektu główny nacisk położony zostanie na realizację działań edukacyjnych w postaci cyklicznych warsztatów wyplatania słomianych niedźwiedzi (6 grup; 36 warsztatów po 3 h każdy). Wezmą w nich udział przedstawiciele miejscowości, w których umiejętność ta została zapomniana: Daniec, Krępna oraz miejscowości, w których niegdyś wyplatano słomiane niedźwiedzie: Malnia, Przywory, Obrowiec i Chorula. Zajęcia będą prowadzone przez panie z sołectwa Raszowa. Działaniom tym towarzyszyć będą prelekcje na temat zwyczaju wodzenia niedźwiedzia.

Po zakończeniu warsztatów wśród uczestników ogłoszony zostanie konkurs na wykonanie najpiękniejszego opolskiego słomianego bera. Powstanie film instruktażowy przedstawiający kolejne fazy wykonywania słomianego niedźwiedzia – zostanie zamieszczony w mediach społecznościowych. Z poszczególnych działań projektowych (warsztatów, konkursu, imprezy wieńczącej projekt) przeprowadzimy transmisje i retransmisje w mediach społecznościowych, lokalnej telewizji i radio. Doskonałym nośnikiem edukacyjnym będzie mobilna wystawa, przedstawiająca wodzenie niedźwiedzia i realizację projektu (9 miejscowości),. Do rąk szerszej publiczności trafi również pierwsza obszerna publikacja na temat wodzenia niedźwiedzia na Opolszczyźnie. W trakcie projektu prowadzone będą badania terenowe oraz archiwizacja pozyskanych materiałów ikonograficznych. Dzięki realizacji licznych wydarzeń finałowych podczas imprezy karnawałowej w Muzeum (luty 2027), takich jak warsztaty tworzenia masek obrzędowych, dla najmłodszych rysowania postaci z wodzenia niedźwiedzia, możemy wpłynąć na poszerzenie wiedzy i umiejętności manualnych wśród dzieci i młodzieży. Pokaz postaci karnawałowych i występy grup wodzenia niedźwiedzia wraz z możliwością interaktywnego uczestnictwa stanowić będą doskonałą bazę do edukacji uczestników imprezy karnawałowej w Muzeum.

Chcemy aby rezultatem projektu było wzmocnienie świadomości kulturowej oraz popularyzacja zwyczaju wodzenia niedźwiedzia wśród mieszkańców Opolszczyzny. Projekt stworzy przestrzeń do wymiany doświadczeń, wzmacniając więzi społeczne i poczucie przynależności do wspólnoty, również w odniesieniu do osób ze szczególnymi potrzebami.

Liczymy, że efektem długofalowym będzie wzrost zainteresowania lokalnym dziedzictwem niematerialnym.

Dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Niematerialnego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Projekt „Widzialni – sensoryczne lekcje muzealne” został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Kultura Dostępna 2026”.

Celem projektu jest rozwój kompetencji kulturowych osób z dysfunkcjami wzroku poprzez stworzenie dostępnej, wielozmysłowej oferty edukacyjnej opartej na dziedzictwie kulturowym dawnej wsi opolskiej. Zadanie inspirowane jest Rokiem Bł. Matki Elżbiety Róży Czackiej – prekursorki polskiej tyflologii – i zakłada popularyzację tradycji oraz kultury ludowej poprzez doświadczenia angażujące dotyk, słuch, węch i narrację dostosowaną do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących.

W ramach projektu zrealizowany zostanie cykl sensorycznych lekcji muzealnych poświęconych tradycyjnemu kowalstwu, garncarstwu oraz wypiekowi chleba. Zajęcia prowadzone będą przez edukatorów, lokalnych rzemieślników i twórców ludowych we współpracy ze specjalistami w zakresie pracy z osobami z niepełnosprawnościami wzroku. Uczestnicy będą poznawać dawne techniki rzemieślnicze poprzez bezpośredni kontakt z narzędziami, materiałami, dźwiękami oraz zapachami charakterystycznymi dla dawnej śląskiej wsi.

Projekt obejmuje również działania integracyjne i edukacyjne skierowane do osób pełnosprawnych wzrokowo, rozwijające empatię oraz świadomość różnorodnych sposobów odbierania kultury. Wszystkie materiały edukacyjne i promocyjne przygotowane zostaną zgodnie z zasadami dostępności.

Realizacja projektu wzmacnia rolę Muzeum Wsi Opolskiej jako instytucji otwartej, inkluzywnej i odpowiedzialnej społecznie, aktywnie działającej na rzecz dostępności kultury i ochrony dziedzictwa niematerialnego regionu.

Szanowni Państwo!

Cieszymy się, że w bieżącym roku będziemy realizować dwunastą edycję Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej i Rękodzieła Artystycznego. W jego ramach odbędą się dwa konkursy:

•  XXXV Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Opolskie Kroszonki i Pisanki 2025 (27-28 lutego 2026)
•  XV Wojewódzki Konkurs Malowania Porcelany (25 sierpnia 2026)

oraz dwie stacjonarne i dwie internetowe wystawy pokonkursowe, poświęcone tematyce zdobienia jaj wielkanocnych i malowaniu porcelany opolskiej, które prezentowane będą w Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu i na stronie internetowej. Jako działania wzmacniające przewidujemy przeprowadzenie darmowych – stacjonarnych – warsztatów dla dorosłych z zakresu zdobienia jaj wielkanocnych i malowania opolskiej porcelany oraz stacjonarnych warsztatów zdobienia jaj wielkanocnych dla dzieci i młodzieży.

Celem projektu jest popularyzacja tradycyjnych elementów dziedzictwa niematerialnego w zakresie plastyki obrzędowej (unikalnej w skali kraju i Europy – wpisanych na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego: umiejętności wykonywania kroszonki opolskiej (2019) oraz pisania pisanek na Śląsku Opolskim (2020) a także wytworów innych tradycyjnych technik zdobienia jaj wielkanocnych: oklejania sitowiem, trawienia kwasem) oraz unikalnej umiejętności przenoszenia wzoru z kroszonki na opolską malowaną porcelanę (wpisanej na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2019 roku). W celach promocyjnych planujemy wykonanie dwóch wielkich makiet kroszonek z żywicy poliuretanowej, które zamierzamy ulokować w gminach Zdzieszowice i Turawa.

Do wystaw planowane jest również opublikowanie wydawnictwa edukacyjnego poświęconego tematyce kroszonek, pisanek i malowanej opolskiej porcelany.

Projekt ten wspiera wysiłki lokalnych społeczności na rzecz zachowania elementów krajobrazu kulturowego Opolszczyzny ze szczególnym uwzględnieniem obszarów wiejskich, zapewnia ochronę tradycji i dziedzictwa kulturowego, promuje opolską wieś i jej bogactwo kulturowe.

Warsztaty edukacyjne zdobienia jaj wielkanocnych – działania wzmacniające XXXV Wojewódzki Konkurs Plastyki Obrzędowej Opolskie Kroszonki i Pisanki 2026

W 2024 roku po raz pierwszy przeprowadzono systemowe, cykliczne działania warsztatowe prowadzone przez twórców z STL w wersji in situ, przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Utworzonych zostało dziesięć grup dedykowanych (siedem kroszonkarskich i trzy pisankarskie), każda z nich licząca po dziesięć osób. Zajęcia prowadzili uznani opolscy twórcy ludowi – osiem razy w ciągu dwóch miesięcy (styczeń – luty) w wybranych szkołach i ośrodkach kultury (Gogolin, Malnia, Obrowiec, Walce, Prudnik, Tarnów Opolski, Kolonowskie, Dąbrowa Niemodlińska, Niemodlin i Korfantów). W 2025 roku w ramach działań wzmacniających do XXXV Wojewódzkiego Konkursu Plastyki Obrzędowej Opolskie Kroszonki i Pisanki 2025 działania edukacyjne kontynuowano w wymienionych dziesięciu ośrodkach (z tymi samymi grupami dzieci, w celu utrwalenia zdobytych wcześniej umiejętności) oraz utworzono dwie dodatkowe nowe grupy kroszonkarskie (Dobrodzień, Zawadzkie). Warsztaty edukacyjne w liczbie osiem spotkań po 1,5 h każde trwały od stycznia do początku marca. W 2026 roku działania te będą kontynuowane, przy czym utworzone zostaną trzy dodatkowe grupy: dwie pisankarskie w Tułowicach i jedna pisankarska w Opolu.

Równocześnie prowadzone będą warsztaty dla osób dorosłych, stanowiące kontynuację działań z 2024 roku. Są to dwie grupy (po dziesięć osób każda) dedykowane pisankarstwu (Korfantów, Opole). Powstanie także nowa grupa (dziesięć osób) w Opolu również dedykowana pisankarstwu. Przewidujemy dziesięć zajęć dla każdej z grup w miesiącach styczeń – luty + dodatkowe konsultacje u twórców ludowych.
Liczymy na to, że działania te pozwolą na wykształcenie sporego grona wysoko wykwalifikowanych, nowych twórców spośród dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych.